Sonata Muziekonderwijs

Lestip 9: Wat is een Xylofoon?

Het woord xylofoon is voor kinderen lastig te onthouden. Veel leerkrachten gebruiken dit woord juist voor álle instrumenten met staafjes, zoals de klokkenspelen. In deze blog leg ik het verschil uit tussen de xylofoon en het klokkenspel. Sommige scholen hebben ook metallofoons staan of losse klankstaven. Welke dat zijn, lees je hier.

Melodisch slagwerk

De xylofoon, het klokkenspel, de metallofoon en de klankstaven noem je melodisch slagwerk. De staafjes van deze instrumenten geven bij het aanslaan een bepaalde toonhoogte. Deze instrumenten pas je dan ook met een specifieke speelopdracht toe in de muzieklessen. Bijvoorbeeld om een stukje melodie op te spelen. Of voor het spelen van een bourdon als begeleiding bij een lied (zie kader).

Alle overige slaginstrumenten, waarbij de toonhoogte niet van toepassing is, noem je ritmisch slagwerk.

Waar let je op?

Hout of metaal?
De xylofoon heeft staafjes van hout. Dit is simpel te onthouden, niet waar? Alle andere staafinstrumenten hebben namelijk metalen staafjes.

Groot of klein?
De xylofoon en de metallofoon zijn grote staafinstrumenten. De afmetingen variëren van (BxDxH) 72 x 19 x 10 cm (sopraan-xylofoon/sopraan-metallofoon) tot (BxDxH) 72 x 23 x 17 cm (alt-xylofoon/alt-metallofoon). Het klokkenspel is beduidend kleiner met een gemiddelde grootte van (BxDxH) 35 x 17 x 5 cm. Klankstaven zijn, zoals het woord al aangeeft losse staven op een plastic of houten klankkastje. NB: er zijn ook (losse) bas-klankstaven. Deze hebben houten staven, net als de xylofoon, of metalen staven, net als de metallofoon.

Wat is wat?

Bekijk de foto’s en lees de beschrijvingen. Let ook op de verschillende soorten kloppers op de foto’s. Ieder instrument heeft zijn eigen klopper ten behoeve van de mooiste klank op het instrument.

Wat is bourdon-begeleiding?
Een bourdonbegeleiding is een begeleiding die uit twee tonen bestaat. Je vormt een bourdon door met je linkerhand een toon te spelen op het staafinstrument. Met je rechterhand sla je het 4e staafje naar rechts aan. Bijvoorbeeld: C > G of E > B (zie foto).

Wat is de volgorde van de staafjes?
Weet je niet zeker of je alle staafjes van het instrument hebt? Of twijfel je over de volgorde van de staafjes op het instrument? Lees dan de blog Lestip 5: Help! Alle staafjes liggen door elkaar!

Xylofoon

De staven zijn van hout. Je bespeelt de xylofoon met vilten kloppers (zie foto).

Metallofoon

De staven zijn van metaal. Je bespeelt de metallofoon met een rubberen klopper (zie foto).

Klokkenspel

De staven zijn van metaal. Je bespeelt het klokkenspel houten kloppers (zie foto).

Klankstaven

De staven zijn van metaal. Je bespeelt de klankstaven met een rubberen klopper (bij de metalen klankstaven) of vilten klopper (bij de houten bas-klankstaven).