Luistervoorbeelden vormen een belangrijk onderdeel bij het geven van muzieklessen. Je gebruikt ze om bijvoorbeeld een muzikaal contrast te laten horen, om te oefenen met maat en ritme of om de kinderen te laten dansen/bewegen op muziek. Maar wat voor soort muziek gebruik je daarvoor? Alleen moderne popmuziek die voor kinderen geschikt is? Of durf je het aan om klassieke muziek te laten horen in je muzieklessen?
Klassieke muziek wordt vaak weggezet als ‘kattengejank’ wanneer het muziek van een symfonisch orkest betreft waarin violen de hoofdmoot zijn. Ook vinden veel volwassen mensen deze muziek ‘moeilijk’ om lang naar te luisteren. Maar geldt dit ook voor kinderen? Uiteraard zullen er kinderen zijn in je groep die met enige afkeer reageren als je hen vertelt dat ze naar klassieke muziek gaan luisteren. Onbekend maakt onbemind. Het hangt ook af van wat ze thuis daarover meekrijgen. Maar over het algemeen zijn kinderen onbevangen in het luisteren naar muziek: het is mooi of niet mooi.
Abstracte- en programmamuziek
Klassieke muziek is niet altijd abstract. Bij abstracte of absolute muziek gaat de componist uit van muzikale vormen, melodieën, harmonieën en ritmes. De muziek is niet geïnspireerd op een buitenmuzikaal gegeven zoals een verhaal of een visueel beeld. Muziek die juist wél gebaseerd is op het uitbeelden van een verhaal, een schilderij, de natuur etc. noemen we programmamuziek of programmatische muziek. Hiervan zijn veel voorbeelden te vinden waar kinderen graag naar luisteren. De bekendste is natuurlijk ‘Peter en de wolf’ van Sergej Prokofjev. Daarnaast zijn ook het ‘Carnaval der Dieren’ van Camille Saint-Saëns en ‘De Tovenaarsleerling’ van Paul Dukas bekende werken voor kinderen.
Klassieke muziek in je les
In de muzieklessen voor de midden- of bovenbouw kan je deze werken gebruiken om bijvoorbeeld de verschillende muziekinstrumenten te bespreken. Bij de onderbouw gaat de aandacht vooral uit naar wat de muziek uitbeeldt. In het KVB-model, dat centraal staat in het muziekonderwijs, valt dit onder de B van ‘Betekenis’: het verhaal, de emotie of sfeer in de muziek. Na de vraag of de muziek spannend, vrolijk of verdrietig klinkt, volgt het analytisch luisteren naar toonhoogte, toonduur, toonsterkte en tempo. Wat hoor je in de muziek om deze gebeurtenis, dit gevoel of de sfeer uit te beelden?
Toch kan je ook uit de absolute (klassieke) muziek luistervoorbeelden halen. Je laat dan niet het gehele werk horen maar je selecteert dát gedeelte dat aansluit bij het leerdoel van je les. Ook in absolute muziek kan je namelijk fragmenten selecteren die een sfeer of gevoel weergeven. Of waarin een duidelijk contrast tussen hard & zacht, snel & langzaam of hoog & laag te horen is. Kinderen van 4 t/m 7 jaar kunnen nog niet lang achtereen passief zitten luisteren naar muziek. Bedenk daarom extra activiteiten om de kinderen betrokken te houden. Laat de kinderen bewegen op de muziek of geef ze een tekenopdracht tijdens het luisteren naar de muziek.
Tips
- Tips voor bewegingsopdrachten tijdens het luisteren naar muziek vind je in de blog Beweging in de muziekles.
- Wil je meer weten over het luisteren naar muziek, lees dan de blog Wat zijn goede luisteropdrachten?
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.